Stukkie 21: Verlaat de gevangenis zonder betalen

VERLAAT DE GEVANGENIS ZONDER BETALEN

Het is de Week van de Poëzie. Dat is mooi, geloof ik. Maar dan het thema: verwondering.

Daar gaan we weer, zucht ik. Het met enige regelmaat opduikende beeld dat dichters een soort eeuwige kinderen zijn – of, erger nog, dat ze dat zouden móeten zijn – die met grote ogen door de wereld gaan, kirrend van verbazing over de bloemetjes en de bijtjes, wordt weer eens van stal gehaald.

Verwondering is de Verlaat-de-gevangenis-zonder-betalen-kaart van de poëzie. De gemakkelijkste weg.

Poëzie is géén verwondering. Eerder het tegendeel. Verwondering is passief. Poëzie is, als ze dan per se iets moet zijn, een poging orde te scheppen, of om ten minste, als dat er dan niet in zit, de wanorde te begrijpen.

Mensen bouwen muren om zich heen. Om het vol te houden, om niet door álles omver te worden geblazen. Daarom worden ze maar oppervlakkig geraakt door verre oorlogen, hongersnoden, natuurrampen, en barsten ze in tranen uit als een naaste iets overkomt. De naaste bevindt zich binnen de muren.

(Als er in een boek of film iets tragisch gebeurt met een puppie of een weeskind huilt menigeen ook. Fictie komt kennelijk net zo dichtbij als de naaste familie en vrienden, vaak zelfs dichterbij.)

Poëzie, en bij uitbreiding alle kunst, is net zo’n muur, en tegelijk een manier om de muren af te breken, om niet klakkeloos te accepteren dat muren nodig zijn. Een glazen wand, misschien, die beschermt maar het zicht niet beneemt, zelfs verbetert: wie van een afstand kijkt ziet beter dan wie midden in het gedrang is. Zo kan de dichter, en dus ook de lezer, ontvankelijk blijven zonder eraan onderdoor te gaan.

Nieuwsgierigheid: belangrijk. Interesse: essentieel. Maar verwondering? Het gemak waarmee de term gebruikt wordt doet denken aan hoe in juryrapporten woorden als verontrustend en ontregelend steeds maar opduiken. Het betekent niets, en het doet af aan wat poëzie wél kan zijn: een onderzoek, een beschrijving, een omarmen voor mijn part van de werkelijkheid. Of, net zo vaak, verzet ertegen – iets actiefs in elk geval, iets strijdbaars, iets dat zich verhoudt.

Wie verwonderd is, zegt ‘ooh’ en ‘aah’, en daar blijft het bij. Wie verwonderd is stelt geen vragen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s